Sosyal Medya Hesaplarımız

MAKALE

Başarıyı en çok hangi faktör etkiliyor?

Başarı üzerinde yapılan çalışmalar başarıda etkili olan faktörleri ortaya çıkarmış durumda. Ancak hangi faktörün daha etkin olduğu konusu hala tartışmaya açık. Zeka mı, yürek mi, şans mı, yoksa cesaret mi daha önemli sorusuna kesin bir cevap verilebilmiş değil. Ancak uzmanların üzerinde anlaştığı bir nokta da yok değil…

kişisel gelişim
Yürek, zeka, cesaret, şans başarıyı hangisi getirir?
 
Liderlerin karar alma sürecini etkileyen özellikler ve bu özellikleri iyi kullanan liderlerin öyküleri…

Başarının sırrı henüz net olarak çözülmüş değil. Yine de bu konuda sayısız kitap ve makale yazıldığı bilinen bir gerçek. Son dönemin dikkat çeken kitaplarından “Heart, Smarts, Guts and Luck” da bu sorunun yanıtını arayan iş kitaplarından biri. İş dünyasının yakından tanıdığı Anthony Tjan, Richard Harrington ve Tsun-Yan Hsieh tarafından kaleme alınan kitap, benzerlerinden oldukça farklı. 500’e yakın CEO ve girişimcinin karakter özelliklerini inceleyen deneyimli yazarlar, başarılı liderlerin yürek, cesaret, zeka ve şans özelliklerinden en azından birine daha fazla sahip olduğunu vurguluyor. En önemlisi, bu savlarını günümüzün önde gelen liderlerini örnek göstererek ispatlıyorlar. Zappos’un Tony Hsiesh’i mi yoksa Virgin’in Richard Branson’ı mı sizi daha fazla etkiliyor? Amazon’dan Jeff Bezos’u mu, yoksa Wall Street’in yıldız isimlerinden Warren Buffett’ı mı daha çok beğeniyorsunuz? Vereceğiniz yanıt, sizin liderlik özelliğinizi ortaya çıkarabilir, Aynı zamanda gelecekte nasıl başarılı olacağınızın sırrını da… İş dünyasının kıdemli araştırmacıları Anthony Tjan, Richard Harrington ve Tsun-Yan Hsieh yeni kitapları, “Hearts, Smarts, Guts and Luck” (Yürek, Zeka, Cesaret ve Şans) da bu soruların yanıtını arıyor. Bir lidere strateji belirlerken ve karar alırken hangi özelliğin daha fazla yardımcı olduğunu bu kitapta açıklıyorlar. Yazarlar, deneyimli CEO’lardan yeni kurulmuş şirket liderlerine kadar 500 kişiyle gerçekleştirdikleri görüşmeler sonucunda, liderlerin karar alma sürecini etkileyen 4 ana özellik olduğunu vurguluyor, Bu 4 özellik etrafında ise kimlerin nasıl başarılı olduğunu irdeliyorlar. İşte onların ağzından başarı sağlayan bu özellikler ve bu özellikleri iyi kullanan liderlerin öyküleri…

1- YÜREĞİYLE HAREKET EDENLER
“Yüreğiyle hareket eden liderlerin karşısına oturduğunuz anda bunu hissetmeniz mümkün. Bu tip liderler, kararlarının hepsini mantık çerçevesinde ya da araştırarak almıyor. Hatta çoğu, detaylı bir iş planından bile yoksun olarak iş hayatına atılıyor. Bu tür liderlerin inandığı bir düşünceye ‘Delice, kötü zamanda ya da imkansız’ dediğiniz anda bu fikrin neden işe yarayacağına dair pek çok neden ortaya sürmek için çabalıyorlar. Çünkü onlar için önemli olan vizyonlarının başarılı biçimdi hayata geçmesi… Cirque du Soleil’in yaratıcısı ve sokak sanatçısı Guy Laliberte de bu tür liderlerden biri. Sirk kavramına yeni bir bakış açısı getiren isim, bugün Cirque du Soleil’in yıllık 1 milyar dolarlık ciroya koşmasına neden olmuş durumda.Ev ekonomisi öğretmeni ve bir anne olan Doris Christopher ise yüreğiyle hareket eden bir başka lider. Christopher, her evin profesyonel mutfak araçlarına sahip olması gerektiğine inanarak yola çıkmış bir girişimci. Bu nedenle Tupperware partileri organize ederek bağımsız satış danışmanlarını yemek yapma aşkı etrafında birleştirdiğini söylüyor. Aynı zamanda kurduğu şirket Pampered Chef’i aile hayatını iyileştirmeye adıyor. Bu vizyon ise geleneksel ‘sol beyin’ ürünü iş tiplerinden oldukça farklı olmasıyla dikkat çekiyor. Bu başarının sonucunda 2002 yılında Pampered Chef’in yıllık satışları 700 milyon doları buldu ve şirket, Berkshire Hathaway tarafından satın alındı.

“İş planı yapmıyorlar” 
Aslında başarılı işlere imza atan girişimcilerin yüzde 70’i bir iş planıyla işe başlamıyor. Sonuçta yürekten hareket eden liderler için amaç, şirketin, ürünün hatta kârın bile önüne geçiyor. Vimeo’nun kurucularından Zach Klein da amaç etrafında her türlü fedakarlığı katlanmış girişimcilerden… Klein’ın 2004 yılında kurduğu Vimeo, Kasım 2011’de aylık 65 milyon ziyaretçiye ve 8 milyondan fazla kayıtlı kullanıcıya ulaştı. Klein, ‘Vimeo aşkın bir ürünüdür. Uygulayabileceğim pek çok fikir arasından her zaman aşık olduklarımı seçerim. Daha sonra bunlar arasından devam ettirebileceklerime odaklanırım’ diyerek işine nasıl tutkuyla bağlı olduğunu anlatıyor. İncelendiğinde ise Zach Klein’ın girişimcilik DNA’sında yüzde 48 oranında yürek, yüzde 26 oranında şans, yüzde 22 oranında cesaret, yüzde 4 oranında aklın mevcut olduğunu söylemek mümkün.

Amaca yönelmeyi seviyorlar 

Cue Ball’un ortaklarından ve McDonald’s Venture’ın eski genel müdürü Mats Lederhausen da ‘Eğer güçlü bir iş kuracaksanız işe güçlü bir amaçla başlayın’ diyor. Bir işin başarılı olması için otantik, ilham veren ve hizmet sunan bir amaç etrafında şekillenmesi gerektiğini söylüyor. Mats’e göre, üründen önce amaç, kârdan önce de ürün geliyor. Ancak amaç sahibi olmak kârsız bir iş yapmak anlamına da gelmiyor… Amacı olan ve yüreğiyle hareket eden girişimciler, insanlar tarafından benimseniyor. Onların yarattığı işler yok olduğunda insanlar o işi özlüyor. Lederhausen, bu bakış açısı sayesinde önemli başarılara da imza atmış bir girişimci. Kariyerine McDonald’s’da kasada başlayan isim, kısa zamanda 150 franchise’ın kurucu operatörü olmayı başarıyor. En sonunda da McDonald’s Venture’ın genel müdürü oluyor ve Pret A Manger, Chipotle ve RedBox gibi çok başarılı konseptlere imza atıyor. Lederhausen liderlik felsefesini ise şöyle özetliyor: ‘Benim felsefem yürekten işi yapmak ve sahici olmakla ilgili. Sonuçta kuracağınız iş ve tüketici aynı ilahinin etrafında toplanmalı.’

2- ZEKA İLERİYE GÖTÜRÜYOR

Zekasıyla hareket eden iş insanlarına gelince… Bu tipteki iş insanları mantık çerçevesinde, gerçekler ışığında karar veriyor. Onlar işlerini, delege ederek, kesin hedefler koyarak, yükümlülük üzerine bir sistem oturtarak, stratejiyi belirleyerek, birinci sınıf performansı vurgulayarak yönetiyor. Bu kişilerin birkaç tipe ayrıldığını da belirtmek gerek. Bunlardan kimi kitap zekası, kimi sokak, kimi yaratıcılık, kimi ise insan zekasına sahip. Zekasıyla hareket eden iş insanları her zaman odak iş fikrini bulan kişi olmayabiliyor. Ancak bu fikri iyice anlamak, yakalamak, çerçevelemek ve kendi özünde geliştirmek konusunda önemli bir yeteneğe sahip oluyorlar. Fikirleri, trendleri ve yaklaşımları diğerlerinden daha önce ve hızlı birbirine bağlıyorlar. Başkalarının kaos olarak gördüğü işlerde mantığı, algıyı, zekayı, deneyimi ve pazarla ilgili bilgiyi kullanıyor ve işi ileriye götürüyorlar.


Bu liderler basitlikten kazanıyor 

Akıl egemen liderler çok başarılı iş kurucular olarak da biliniyor. eBay’den Meg Whitman ve Amazon’dan Jeff Bezos bu konuda çok iyi örnekler. Whitman, kariyerine Bain&Company’de danışman olarak başlamış bir lider. Bezos ise New York yatırım şirketi olan D. E. Shaw’da kariyerini ilerletiyor. Bezos’un medya sektöründe pişmemesi ise dikkat çekici. Bezos, zekasını kullanarak internetin gelişiminde çok büyük fırsatlar görüyor. Bu sayede de çağımızın en önemli internet girişimlerinden birini yaratma şansı elde ediyor. Kariyerinin ilk yıllarında kitapla yakından uzaktan alakalı bir iş yapmamasına rağmen aklını kullanarak pazarı iyi kokluyor ve ileriye doğru çığır açıcı bir adım atıyor. Bezos gibi akıl egemen liderler için düşüncelerini aksiyona dönüştürmenin anahtarı bazı gerçekler de önemli.. Onlar, ‘Dışarıdaki en büyük pazar hangisi’, ‘Ne tür kara delikler var’, ‘Bizim mavi okyanus stratejimiz ne’ gibi sorular sorarak diğer lider tiplerinden farklılaşıyor.

“Kayıp uzuv deneyi”! 
Uzmanlara göre yüksek IQ, bir işin başarısı için en az ihtiyaç duyulan özelliklerden biri… Yine de dünyada başarılı olmuş pek çok girişimcinin sokak, insan ya da yaratıcı zekadan en az birine sahip olduğu biliniyor. Örneğin Dr. Vilayanur Ramachandran, ‘sokak aklı’ olarak adlandırılabilecek bir zekaya sahip. Davranış nörolojisi ve görsel psiko-fizik alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınan bir sinir-bilimci. ‘Olmayan uzuv’ ağrısı için gerçekleştirdiği basit ancak dahiyane fikirle ünlenmiş bir isim. Pahalı terapi seanslarının yer aldığı bu alanda Ramachandran, 5 dolarlık bir aynayla ‘olmayan uzuv’ ağrısını çözüme kavuşturmayı başarıyor. Örneğin hastanın olmayan kolunun yerine bir ayna yerleştiriyor ve kişinin diğer uzvunu o aynada görmesini sağlıyor. Bu sayede hasta, sağlam olan uzvunun bir yansımasını kayıp olan uzvunun yerinde görüyor. Bu sayede beyin hastaya aynadaki yansımanın gerçek olduğunu düşündürüyor. Bu durum da acıda büyük oranda bir azalma gerçekleşmesine neden oluyor.

“Alışveriş sepeti” teorisinin anlamı 
Aynı şekilde sokak zekasına sahip bir başka isim de alışveriş antropoloğu Paco Underhill… Binlerce dakika tüketicileri alışveriş yaparken izleyen deneyimli yönetici, eli kolu ürünle dolu olan müşterilerin neden daha az alışveriş yaptığına dair basit ancak oldukça yerinde bir tespit yapmasıyla tanınıyor. Underhill, tüketicilerin bir yardım olmadan alışveriş yaptıklarından bir an önce kasaya gitme eğiliminde olduğunu söylüyor. Yöneticilerin alışveriş sepetlerini mağazanın ortasına koyarak müşterilerin alışveriş yapma zamanlarını artıracaklarına da vurgu yapıyor. Sonuçta tüketiciler bir kez marketin içine girdiklerinde bir sepet almak için nadiren dışarıya çıkıyorlar. Bu basit tespit, gözlem yeteneği olan herkesin aklına gelebilir diye düşünebilirsiniz. Ancak Underhill’in bu önerisi daha önce kimsenin aklına gelmediği gibi pazarlama dünyasında önemli bir çığır açmayı da başarıyor.

3- GELİŞMEK İÇİN CESARET ŞART
Aksiyona geçmek, riski kabul etmek ve yeniyi denemek için cesaret gerektiğini herkes bilir. Dünyanın tamamı tutkulu ve amaca yönelik muhteşem zekalara sahip olsa da bu insanlarda cesaret yoksa o zaman gelişmekaydetmek mümkün değildir. Cesaret olmasa hala kulübelerde yaşayıp mızraklarla balık yakalıyor olabilirdik. Bu nedenle cesaretli liderlere ihtiyacımız var. Bu insanlar bütünüyle bir aksiyonu başlatmak ve sürdürmekte çok iyidir. Günümüzde ise liderler cesareti pek çok farklı şekilde gösterilebiliyor. Risk alanlar arasında girişimciler ve inovatörler bulunuyor. Bu insanlar, yeni alanlara girmek için can atmalarıyla dikkat çekiyor. Bunun dışında bir iş yanlış yönetiliyor ya da kötü bir performans gösteriyorsa geri dönme cesareti gösterenler de cesur yöneticiler olarak adlandırılıyor. Bu kişiler genellikle ‘5 yıllık stratejilerin’ adamı olmuyor. Çünkü her gün farklı bir heyecan yaratacak işlerin peşinde koşmak istiyorlar.

Google’a nasıl meydan okudu? 

Risk almaktan hoşlanmayan ancak riski anlayan cesur liderler de var. Onlar kendi hedeflerinin peşinden riski anlayarak, kabul ederek ve yöneterek gidiyor. Karar vermekten korkmuyorlar. Bu tip liderler, şu an ile gelecek arasındaki zamanın kısalmasına neden olmalarıyla dikkat çekiyor. Google’ın AdSense’inin en büyük rakiplerinden Quigo’nun CEO’su Micheal Yavonditte de bu türden bir lider. Şu anda Hashable’ın kurucusu olan Yavonditte şöyle diyor: ‘Google’la rekabet etmek cesaret isteyen bir işti. Pek çok insan bizim deli olduğumuzu söyledi. Ancak bizim her gün bu işi yapmamız, rakiple mücadele edecek bir yol bulmamız gerekiyordu. İşimizi yürütüp yürütemeyeceğimizi bilmiyorduk. Ancak cesaretle ısrar etmek zorundaydık. Bence başarılı inşaları birbirine bağlayan en karakteristik özellik ısrarcı olmaktır.’ Bu cesaretli yaklaşımının ardından şirketini AOL’a
360 milyon dolara satmayı başaran Yavonditte, ‘Bir işi kurmak ve yürütmek sırasında pek çok şey yaşarsınız. Pek çok süreç yanlış gider, pek çok insan sizi hayal kırıklığına uğratır. Pazar umduğunuz gibi çıkmaz, ürününüze gösterilen tepki sizi üzebilir. Ancak önemli olan cesaretle çalışmaya devam etmek ve ısrarcı olmaktır’ diye konuşuyor.

4- DAHA ŞANSLI OLMAK İÇİN

Araştırmalar şansın genellikle şans ağını iyi kullanan ve şanstan yana tavır alan insanların kapısını çaldığını gösteriyor. Ayrıca şanslı liderler genellikle alçakgönüllülüğe, entelektüel bir meraka ve iyimserliğe de sahip oluyor. Zaten bu 3 faktör, bu insanların bir şans ağının içinde olmasına neden oluyor. Bu ağdan kasıt çok önemli iletişim kontaklarına sahip olmak değil. Şans ağı, stratejik ya da değerli olarak görülmeyecek sizin özgün ilişkilerinizin bir bileşiminden oluşuyor. Bu ağda yer alan kişiler zaman geçince stratejik ve değerli oluyorŞansın hayatımızdaki yerini kabul etmek çoğu insan için hiç kolay değildir. Sonuçta çoğu lider, hayatta imza attığı her başarının arkasında sadece kendi rolü olduğunu söylemek ister. Ancak herhangi bir girişimcinin hayatına bakacak olursanız şans faktörünün en azından bir olayda kendisine yardım ettiğini görürsünüz.

Şans ağı, başarıyı da getirir mi? 
Mediabistro.com sitesinin kurucusu Laurel Touby’i düşünün. Kazara internet girişimcisi olmuş bir lider. Touby, 1994 yılında kendi dairesinde kokteyl partileri düzenlemeye başlıyor. Medya sektöründeki kişileri bir araya getirerek onların birbirlerine yardım etmesini amaçlıyor. Ancak Touby, bunun bir gün işe dönüşeceğini hiç düşünmediğini söylüyor. Sadece belirli bir süre sonra konuklarından, eğer sunulan hizmeti faydalı buluyorlarsa, 100 dolar vermelerini istediğini belirtiyor. Yani gönüllülük esasına göre para toplayarak işe başlıyor. Bu oluşum, 1996 yılında online bir hal alıyor. Türünün en erken iş arama sitelerinden birisi oluyor. Site sadece New York’daki gazetecilerin bir araya gelmesi için oluşturulmasına rağmen zaman içinde tüm dünyaya yayılıyor. 2007 yılında Touby, siteyi 23 milyon dolara Jupitermedia’ya satıyor. Touby’nin başarısının büyük bir kısmı bu işle ilgili hiçbir şey bilmediğini kabul etmesinden geliyor. Şüphesiz farklı özellikleri de ona yardımcı oluyor. Ancak tavrı ve ilişkileri sayesinde şans için doğru ortamı yaratmayı başarması onu farklı kılıyor.

Tohum piyangosuna dikkat 
İçine doğduğunuz yüzyıl ve nerede doğdunuz da hayatınızı etkileyen önemli şans faktörlerinden… Günümüzün önde gelen pek çok girişimcisinin profesyonel kariyerine başlama zamanının ticari internetin geliştiği yıllara denk gelmesi bu nedenle bir tesadüf değil. Örneğin, Zappos’un kurucusu Tony Hsieh için zamanlama büyük bir şans faktörüydü. Hsieh, web’in ticarileştiği bir dönemde önde gelen bir internet şirketi yaratmakla kalmadı, aynı zamanda bu alanda karşısına çıkan başka fırsatları da değerlendirdi. Görece olarak genç bir yaşta, pek çok Fortune 500 şirket yöneticisiyle tanışma şansını elde etti. Bunun en önemli nedeni ise yaşça daha büyük olan yöneticilerin internet çağını anlamakta zorlanmasıydı. Doğduğu yıl ve ortam sayesinde normalde genç bir girişimcinin tanışamayacağı insanlarla tanışmayı başardı. Warren Buffett da başarısını şansa borçlu olduğunu düşünen girişimcilerden… Buffett’ın meşhur tohum piyangosu (overian lottary) teorisi de bu düşüncenin bir ürünü. Ona göre Buffett, bu piyangoyu kazanmış ve doğru zamanda, doğru ülkede ve doğru yeteneklere sahip olarak dünyaya gelmiş bir girişimci. Sermaye piyasalarının yönlendirilmesi gereken bir zamanda hayatta olması onun inanılmaz bir başarıya imza atmasına neden olmuş durumda. Buffett, ‘Eğer milyonlarca yıl önce dünyaya gelseydim bir dinazor tarafından yenir ve işe yaramayan bir insan olarak ölürdüm’ diyerek tohum piyangosunu nasıl kazandığını anlatıyor. 

PUT KIRANLARA” DİKKAT
ÇIĞIR AÇIYORLAR

Yürek, cesaret, akıl ve şans 4’lüsünün dışında özelliklere sahip liderler de mevcut. Bunlara “put kıran” demek mümkün. Bu tip liderler yaşadıkları dönemde çığır açıcı işlere imza atmalarıyla tanınıyor. Richard Branson da böyle bir isim. Geleneksel yoldan gitmeyi sevmeyen ve limitlerin ötesinde bir yaşam tarzı olan çağımızın en önemli girişimcilerinden biri.

BRANSON’UN FARKI
Branson, disleksi hastası olduğu için öğrenim hayatında zorluklar yaşamasına rağmen, bu özelliğini başarıyla uygulamayı başarıyor. Kendi anlamadığı hiçbir pazarlama sloganını, hizmeti ya da ürünü tüketiciyle buluşturmuyor. “Ben bir kere de anlamazsam yeterince basit ve iyi değildir” diye düşünürüm diye konuşuyor. Bu sayede de pek çok farkı sektörde başarılara imza atıyor.
FARKLI DÜŞÜNCE ÖRNEĞİ
Steve Jobs ise bir başka put kıran örneği. Büyük ve farklı düşünmesiyle iş hayatını kökünden değiştiren bu isim, Apple, NeXT ve Pixar gibi başarılı işlere imza atmasıyla dikkat çekti. Her zaman yaptığı işe hayran olan başarılı lider, dizayn konusunda yarattığı çığır açıcı değişimlerle dikkat çekiyor. Onun cesaretli yaklaşımı, yüreğini ortaya koyduğu işleri ve akıllı pazar hamleleri daha uzun yıllar iş kitaplarını süsleyecek gibi duruyor. Henry Ford, Walt Disney, Akio Morita, Jack Welch, Katharine Graham ise put kıran liderlere diğer örnekler.

DUYGUSAL ŞİRKETLER
AMAÇLARI GÜÇ KATIYOR

İkea, Patagonia ve Nike şirketlerini bir düşünün. Hepsinin amaçları nettir. insanlar bu şirketler bir gecede ortadan kaybolursa üzülür. Örneğin ikea’nın amacı, dizayn mobilyaları demokratize ederek kitlelere ulaşılabilir fiyattan satmaktır. Patagonia, sorumlu üretim ve sürdürülebilirliğe öncülük etmiş bir şirket olarak tanınır. Nike’ın işi ise spor ayakkabıdan çok oyunun içine dahil olmak ve aktiviteyi kucaklamakla ilgilidir. Nike’ın Oregon’daki merkezini ziyaret ettiğinizde kendinizi bir işletmeden çok bir spor salonunda gibi hissedersiniz.
330 GÜN İŞTE
Infosys’in kurucusu Narayana Murthy de yüreğiyle hareket eden bir başka lider… Hatta çocuklarından birisi kendisine, ‘Sen işini bizden daha fazla seviyorsun’ dediğinde onu inandırmakta bile zorlanmış bir isim. Çünkü Murthy, yürekten bağlı olduğu işinde toplam 330 gün geçiriyor. Bir günde 16 saatini ofisinde harcıyor. Bu nedenle çocuklarını onları daha çok sevdiğine inandırmakta zorlanıyor.
ÇOCUĞU GİBİ GÖRÜYOR
Yüreğiyle hareket eden liderlerin çoğu, kendi kurdukları işlerini çocukları gibi görür ve vakitlerinin önemli bir kısmını burada harcarlar. Google’ın kurucularından Sergey Brin de kendisinin yürekten hareket ettiğini söylüyor ‘Ben büyük ihtimalle yüreğimle çalışan bir liderim. Bir şey için tutku duymak ve onun peşinden gidip her türlü zorluğa rağmen gerçekleştiğini görmek kadar insana haz veren bir şey yok.’

YENİDEN BAŞLAMA CESARETİ
İŞE AŞIK OLMAMAK GEREK

Yeni bir girişimde gerekli değişimi yaratamamak bir işin çökmesi için en önemli nedenlerden biridir. Geçmişte işe yarayan bir işe aşık olmak ve bu fikirden vazgeçememek de büyük sorun yaratır. Bazen başarılı olan bir işi bile küçültmek ya da değiştirmek gerekir. Bu da çok büyük cesaret ister. Geçmiş başarıdan vazgeçmek ve geleceğin ihtiyaçlarına göre gelişmek sadece girişimcilere has bir özellik de değil.

DÖNÜŞEREK BAŞARDILAR
Geçmişe baktığımızda dev ölçekli pek çok şirketin aynı durumla karşı karşıya kaldığını görüyoruz. Polaroid, Kodak, Xerox, Motorola ya da IBM bu tür örneklerden sadece birkaçı… Bunlar arasından Xerox Anne Mulchy’in liderliği devralmasından sonra IBM ise Louis Gerstner’ın başa geçmesinin ardından büyük bir değişim geçirmeyi başararak ayakta kaldı. Bu liderler hiç kuşkusuz iş dünyasının gördüğü en cesur liderler arasında yer alıyor.

J.P. MORGAN ÖRNEĞİ
J.P. Morgan da 1970’lerde gelişmek için büyük risk alan şirketlerden biri. Ticari krediler alanında isim yapan şirket, gelişmek adına kendini yenilemeyi başardı. Bunun için ise iki aksiyon aldı. ilk olarak en önemli ilk 100 müşterisine odaklanma kararı aldı. İkincisi kredi bankacılığından yatırım bankacılığına doğru bir açılım gerçekleştirdi. J.P. Morgan başarısının zirvesindeyken değişme cesareti göstermesiyle dikkat çekti.

Kigem.com Kişisel Gelişim Merkezi’nin kısaltmasıdır. Türkçedeki ilk kişisel gelişim ve sosyal başarı portalıdır. Yazar Mümin Sekman tarafından yayın hayatına sunulmuştur. 2000 yılında yayına başlayan site, 19 yıldır kesintisiz bir şekilde geliştirici yayınlarına devam etmektedir. Sitenin yıllık ziyaretçi sayısı 5.000.000 kişiyi aşmaktadır. İçeriği uzman bir ekip tarafından özenle hazırlanmaktadır.

MAKALE

Ebeveynlerin çocukların ekran süresi konusunda çelişkileri

uzaktan eğitim, Manşet, ekran süresi, çocuk ve ekran

Ebeveynler düne kadar çocuklarının ekran süresi sınırlamalar koyarken pandemi dönemiyle birlikte ekranın karşısına oturmak için stratejiler geliştiriyor. Ekran çocuk ilişkisinde denge nasıl olmalıdır?

Tüm kurallar yalan oldu! Anne babaların pandemide ekranla imtihanı…

Çocukların ekran başında geçirdikleri süre, ebeveynler için endişe verici bir konu. Evde krize mahal vermeden sağlıklı süreleri yakalamak isteyen ebeveynler, pandemi sürecinde online dersler nedeniyle çocuklarını kendi rızalarıyla ekran başına oturtuyor. Peki ebeveynler ortaya çıkan bu çelişki içinde sağlıklı çözümü nasıl bulacak? İşte detaylar…

Modern ebeveynlerin en önemli problemlerinin başında, muazzam bir teknolojik patlamanın yaşandığı ve sokak kültürünün giderek azaldığı dijital çağda, çocuklarını sağlıklı ve aktif bireyler olarak yetiştirmek geliyor. Bu problemi körükleyen pandemi süreci, ebeveynlerin stresini de ikiye katlamış durumda.

Bu stresin ve psikolojik mücadelenin önemli konu başlıklarından birisi de çocukların ekran başında geçirdikleri süre! “Vaktin doldu çocuğum bırakır mısın tabletini… Melisa bırak lütfen annecim… MELİSA DEDİM” sürecini yaşayan her ebeveyn bir paradoksun içinden geçiyor. Pandemi nedeniyle okullar eve taşındı, geri dönüşün hesapları yapılıyor ancak geride kalan dönemde yeni bir sorun ortaya çıktı ve bu ülkemize has bir olay da değil.

OKUL DA EKRANIN İÇİNE GİRDİ

‘Çocuğuma tabii ki tablet vermeyeceğim’ ile ‘Al şu telefonu, tableti al da azıcık nefes alayım’ iç sesleri arasında sürüklenen modern ailelerin; genelde biraz ekran, biraz oyun hamuru, biraz Youtube, biraz boyama gibi bir denge sağladığını görüyorduk. Ebeveynler, söz konusu dengeyi aslında çocuklarının okulda geçirdiği çevrimdışı saatlere güvenerek kurmuştu. Ancak pandemide okul da ekranın içine giriverdi!

Ekranla -aslında açmak gerekirse- televizyon, bilgisayar ve tablet ve telefonla iç içe bu kadar vakit geçirmenin zararını çocuklarına anlatmaya ve kurallar koymaya çalışan aileler şimdi bile isteye çocuklarını ekran başına oturtuyor.

MİYOP BİR NESİL Mİ GELİYOR?

Ailelerin kaygısının da bilimsel bir karşılığı mevcut. The Guardian’da Ağustos 2020’de çıkan bir makaleye göre dijital alet kullanıcılarının yüzde 90’ı dijital göz yorgunluğu yaşıyor. Görüşüne başvurulan OPSM (Optik Reçeteli Gözlük Üreticileri) Profesyonel Hizmetler Müdürü Elizabeth Kodari, “Bilgisayar başında gözümüzü daha az kırpıyoruz ve bu göz kuruluğuna yol açıyor” ifadelerini kullanırken ekrana yakın bakmanın da miyopluk oluşumundaki etkenlerden biri olabileceğini söylüyor.

Makaleye başlık olan “Miyop çocuklardan oluşan bir nesil mi yetiştiriyoruz” sorusu elbette başlık için seçilmiş çarpıcı bir ifade ancak Avustralya’da 2000 ile 2020 arasında miyop sayısının yaklaşık iki katına çıktığı da bir gerçek.

AİLELER KAYGILI

ADHD (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) üzerine içerikler üreten ADDitude adlı internet portalı göz bozukluğu tehlikesinin yanı sıra girizgahta bahsettiğimiz çelişkiye de vurgu yapıyor. Toplam 3 bin 500 ADDitude okuyucusunun katıldığı ankete göre ebeveynlerin yüzde 47.93’ü ekran sürelerinin inanılmaz boyutları ulaşmış olmasından ötürü yoğun bir biçimde endişe duyuyor. Ebeveynlerin başka büyük bir kısmı ise eğitim dışı ekran sürelerinin de online dersler nedeniyle çocukların günlük yaşamına daha fazla girmiş olmasından endişe duyuyor.

Ortadaki durumun bıçak sırtı olduğu aşikar. En az ilgi duyan çocuk bile bilgisayar başında veya televizyon karşısında derslerini takip ederek bu duruma maruz kaldı. Ancak bu süreçte oluşabilecek ve karşılaşılan sorunlar ile ebeveynlerin bunları önlemek, azaltmak ve çözmek için yapabilecekleri de belli.

Olası sağlık sorunları:

  • Göz yorgunluğu: Konsantrasyon içinde ekrana uzun süre bakmak ve ekran ışığının doğru ayarlanmaması göz yorgunluğuna sebep olabiliyor.
  • Bulanık görme: Aynı uzaklığa uzun süre bakmak gözün odaklanma merkezinin kısa süreli bir spazmla kilitlenmesine neden olabiliyor. Bu da ekrandan başın kaldırılmasıyla uzak nesnelerin bulanık görünmesine neden oluyor. Bu durumun ileride miyopa neden olabileceği de öne sürülmekte.
  • Göz kuruluğu: Çalışmalar, insanların dijital bir ekrana uzun süre odaklandıklarında daha az göz kırptıklarını ortaya koyuyor. Bu da göz kuruluğuna sebep olmakta.

Ebeveynler ne yapmalı:

  • Ekran süresini kontrol altında tutmak: Amerikan Pediatri Akademisi, pandemide ekran sürelerinin artacağını kabul ederek yine de gerçek dünya ve dijital dünya arasında bir denge bulunmasını tavsiye ediyor.
  • Düzenli uyku
  • Egzersiz
  • Sık molalar: Her saat başı en az 10 dakika ekrandan uzak kalınması gerektiği tavsiye ediliyor.
  • Göz kırpmayı hatırlatmak
  • Ekranın konumu
  • Işığın önemi: Monitöre veya ekrana direkt ışık vurmamasını sağlayarak ve bununla ekran aydınlığını düşürerek yorgunluğu azaltmak mümkün.

‘YAKLAŞIMIMIZDA HER ŞEY DEĞİŞTİ’

Konuyla ilgili annelerin görüşüne de başvurduk. Deniz Aktaşoğlu Kutlar’a ilkokul 4. sınıfa giden oğlu Yağız ile evde yaşadıkları durumu sorduğumuzda “Pandemi süreciyle, yaklaşımımızda her şey değişti” yanıtını aldık.

“Daha önce ‘Süren bitti oğlum’ diyor bir şekilde ekran başında geçirdiği süreyi kontrol altında tutuyorduk ama şimdi öğretmenleriyle yüz yüze de olsa ekran karşısına oturtuyoruz” diyen Kutlar, ekran süresini sağlıklı bir seviyede tutmak için çabaladıklarını da aktardı: “Ders saatleri belli zaten. Belirli saatlerde ders alıyorlar. Derslerinin ardından bir veya iki saat ekrandan uzak tutarak ara verdiriyoruz, sonra EBA üzerindeki ödevlerini yapıyor. Elbette oyun oynamak da istiyor tekrar dinlendikten sonra artık oyun oynamasına izin veriyoruz.”

İlkokul çağındaki çocuklar ve ebeveynleriyle çalışan bir Psikolojik Danışman olan Zeren Çağla Şara, akranlarıyla teması azalan çocuklarla baş başa kalma sürecinin ebeveynler için efor gerektiren bir süreç doğurduğunu ve ortada iyi bir plan yoksa anne-babaların işlerinin çok güçleşeceğini vurguladı.

‘ESNEKLİK ŞART ANCAK…’

“Çocukların ekrana fazlaca maruz kaldıkları bir gerçek ancak çocukların arkadaşlarına ulaşmaları için de bu dönemde ekrana ihtiyaçları var” diyen Şara, plan gereksiniminin altını çiziyor:

“Biz her ailenin normalden biraz daha esnek olmasını bekliyoruz. Bu, elbette çocuğu tamamen özgür bırakmak anlamına gelmeyecek. Lakin velilere ‘Yeni bir planlama yapılabilir’ diyoruz, normalden biraz daha fazla süre tanımak gerekiyor.

Planlamanın önemli noktalarından olan ekran kullanımında örneğin izin bir saat ise bunu tek seferde kullanmak yerine 4 kez 15’er dakika veya 3 kez 20’şer dakika gibi bölerek kullanması daha doğru bir uygulama. Bu çocuğun fiziksel sağlığının yanı sıra duygu durumu için de önemli. Duygu durumu demişken velinin de duygu durumu önemli. Çalışma saati kavramının ekseriyetle özel sektörde kalmadığı ve evden çalışmanın arttığı bir ortamda ebeveynin de iş yükü arttı.”ʻʻPlanlama çocuğun fiziksel sağlığının yanı sıra duygu durumu için de önemli. Duygu durumu demişken velinin de duygu durumu önemli.Psikolojik Danışman Zeren Çağla Şara

Şara, “Çocuğun gündüz saatlerinde anne ve babayı sürekli evde görmesi ancak tatil günlerindeki gibi bir iletişim kuramaması durumunu çocuğa açıklamak gerekiyor. ‘Annem yanımda ama benimle ilgilenmiyor” düşüncesinin oluşmaması için çocuğun ‘Annem kapının ardında ama toplantıda’ bilgisini ve anne-babanın oyun oynamak için değil iş için ekran başında olduğu bilgisini çocuğa aktarmak gerekiyor” diye konuştu.

EBEVEYN EKRAN KULLANIRKEN MODEL OLMALI

“Ebeveynin de kendine ait zamana ihtiyacı var. Herkesin dinlenmeye ihtiyacı var ancak ne koşulda olursa olsun yaş grubuna göre çocuğunu duygusal ihtiyaçlarına da cevap bulmak ebeveynin görevi. ‘Kaliteli zaman’ deriz ya sıklıkla; burada da kaliteli zaman önemli. Nicelik değil nitelik önemli. Toplantı arasında, molada, öğle yemeği arasında 15 dakika aktif oyun oynamak veya konuşmak yani zaman ayırmak oldukça önemli” diyen Şara ekran kullanımı konusunda ebeveynin model olması gerektiğini de vurguluyor.

Burada ciddi bir ‘plan’ vurgusu var. Çocuk için doğru ortam, doğru aktivite sağlandıktan sonra ‘çocuğumu ekrandan nasıl kopartacağım’ sorusu korkutucu olmaktan çıkıyor.

‘KURALLAR ÇOCUKLA BİRLİKTE KOYULMALI’

Konunun paydaşlarından biri olan öğretmenlere de söz vermek lazım. Sınıf Öğretmeni Kardelen Özdemir, verimlilik noktasında tespitlerini sunarken “Çalışan ailelerde çocukların odaklanma süreleri, ekran başında odaklandıkları farklı araç gereçlerle maalesef azaldı” dedi.

“Kuralları çocuklarla birlikte koymak gerekir. Birlikte konulan kurallara çocuk çok daha fazla uyum sağlıyor.” Fotoğraf: Shutterstock

“Her çocuk kendi öğrenme hızında olduğu için ailesi ile olan ve konfor alanında olan bazı çocuklarda performans artışı gözlemledim” diyen Özdemir, destekçi ebeveynlerin etkisinin de altını çizdi. Ebeveynlerin evde doğru şartları oluşturmasıyla ekran sürelerinin de kontrol altına alınabilecek bir durum olduğunu vurgulayan Özdemir, “Ekran kullanımı için bir çember çizerken ve kurallar koyarken, bu kuralları çocuklarla birlikte koymak gerekir. Birlikte konulan kurallara çocuk çok daha fazla uyum sağlıyor. Ekran kullanımını azaltmak adına kutu oyunları, aile ve arkadaş sohbetlerini önerebiliriz” diye konuştu.

‘ANNE BABA ZOOM’DAN ÇIKIP DİZİYE GEÇMEMELİ’

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi’nde görev yapan Klinik Psikolog Cansu İvecen, “Öncelikle çocuklar yaş grubu itibarıyla rutine ihtiyaç duymaktadırlar” diyor ve ekliyor: “Pandemi ile beraber çocuklarımızın bozulan rutinlerinde tatil döneminde telefon kullanımının sıklığının artması, tablet ile geçirilen zamanın fazlalaşması gibi bilişsel gelişimini olumsuz yönde etkileyecek yeni ve bir takım farklı alışkanlıklar oluşturmuş olabilirler. Bu sebeple kimi çocuk online eğitim sürecine adapte olmakta zorlanabilir ve odaklanmakta güçlük yaşayabilir.”ʻʻOkul süreci ile beraber yüz yüze eğitim sürecinde olduğu gibi ev içerisinde bu kullanımların süresi ve sınırlandırmanın devamlılığının sağlanması gerekmektedirKlinik Psikolog Cansu İvecen

Evde ailece yapılacak olan aktiviteler ile zaman doldurulabilir, aileler, çocuklarıyla birlikte ekrandan uzak kalabilir. Özellikle beyaz yakalı ve mesaisini evde yapan genç anne-babalar, Meet veya Zoom’dan çıkıp dizi-film platformlarına geçiş yapmak yerine ekrandan bir süre uzak kalabilirler.

Kaynak: Sözcü Gazetesi
Yazar: Metin AKTAŞOĞLU

Okumaya devam et

MAKALE

Geleceğin dünyası bilgi üretme kapasitesi olanların olacak

steve jobs, Manşet, geleceğin dünyası, edison, bilgi üretmek

Zeka ve yetenek yetmez, yenilik ve değişim yaratabilecek fikirlerimiz olmalı!

Bilgi üretme kapasiteniz neyse geleceğin dünyasında da “o” sunuz, tartışmasız!

İnsanın yaratıcılığının sınırları yok. Hangi yaşta olursanız olun. Ancak işin özü MERAK, bilinmeyeni merak etme ve araştırma duygusu!

Beraberinde inovatif düşünce yapısı da olmalı: Bunun için araştırma ve merak duygusu yetmez, ciddi bir bilgi birikimi gerekiyor.

İnovatif düşünce, beklenmedik bağlantıları görebilme ve bu bağlantıları geliştirerek bir soruna çözüm bulmaya dönük zihinsel süreçleri kapsar.

Beklenmedik bağlantılar görünür olanlardan çok daha güçlüdür.

“İşte, bu!” dediğimiz türden.

Dr. Govindappa Venkataswamy, hekim

Dr. Govindappa Venkataswamy, milyonlarca gözü kurtaran adam olarak biliniyor. Yaşamını katarakt olarak bildiğimiz göz körlüğünü ortadan kaldırmaya adamış Hintli bir göz hekimi.

O dönemlerde Hindistan’da katarakt inanılmaz boyutlarda bir sorun. Hastaların sağlığına kavuşmaları için ameliyat olmak durumundalar, ancak sağlık sistemi yetersiz; durmaksızın ameliyat yapılsa bile mevcutları halletmek için 100 yıldan fazla zaman gerekiyor.

Dr. Venkataswamy, bir santranç turnuvasını izlerken katarakt sorunu ile sorunun çözümü arasında güçlü bir bağlantı kuruyor. Turnuvada çok sayıda oyuncu, bir santranç ustasına karşı oynuyorlar. Usta, sırayla masaları dolaşıyor, hamlesini yaptıktan sonra hızla bir sonrakine gidiyor.

“İşte, bu!”

Ve Hindistan, katarakt sorunuyla başeder hale geliyor.

Dr. Venkataswamy’ın kurucusu olduğu Aravind Eye Hastanesinde her yıl 200.000’den fazla ameliyat gerçekleştiriliyor. Milyonlarca insana yüksek kaliteli, yüksek hacimli, düşük maliyetli bir hizmet sunum modeli geliştirilmiş. Ve hastaların yüzde 70’i ya çok az ödeme yapıyor ya da hiç ödemiyor.

2006 yılında hayata veda eden Dr. Venkataswamy’nin 100 bin hastayı ameliyat ettiği söyleniyor.

Bu, yüzbinlere birer göz armağan edildiği anlamına gelmiyor mu?

Dr. Govindappa Venkataswamy diyor ki: Zeka ve yetenek yetmez, güzel ve iyi bir şey yapmanın sevinci de olmalı.

Steve Jobs, girişimci

Güzel ve iyi bir şey yapmanın sevincini en çok yaşayanlardan birisi şüphesiz Steve Jobs!

Apple Computer ve Pixar Animation Stüdyolarının CEO’su olarak, Stanford Üniversitesi’nin 2005 yılı mezuniyet töreninde yaptığı olağanüstü çarpıcı konuşmasında diyor ki: “Merakım ve sezgilerimle elde ettiklerimin çoğu paha biçilmez türdendi!”

Biliyorsunuz, Steve Jobs evlat edinilen bir çocuk. Biyolojik anne, üniversite eğitimi sağlanması koşuluyla evlat edinilmesine izin veriyor.

Jobs, 17 yaşına geldiğinde Reed College’da eğitimine başlıyor, ancak okula ödenen ücretin ailesine maliyetinin çok fazla olduğu, bu eğitimin ona değmeyeceği gerekçesi ile ilk 6 ayın sonunda okulu bırakma kararı alıyor.

O sırada Reed College, belki de ülkedeki en iyi “kaligrafi” eğitimi sunmakta. Kampüs boyunca her afiş, her dolap ve çekmecedeki her etiket güzel ve farklı bir tarzla yazılıdır. Jobs bu yazım stillerinden çok etkilenir. Diğer derslerini bırakır ve yalnızca kaligrafi dersi almaya karar verir.

Serif ve sans serif yazı tiplerini, farklı harf kombinasyonları arasındaki boşluğu değiştirmeyi, harika tipografiyi ve onları harika yapan her detayı öğrenir. Öğrendikleri bilimin yakalayamayacağı türden güzel, tarihi ve sanatsal olarak incelikli ve büyüleyicidir.

Sezgileri ve merakı bu kararında tek etken güç, bunların hiçbiri için yaşamında geleceğe dönük herhangi bir pratik uygulama planı yoktur. Ancak 10 yıl sonra, ilk Macintosh bilgisayarı tasarlarken, bu dersteki edinimleri güçlü bağlantılarla geri döner.

“İşte, tam da bu!” dedirten türden.

İşte o kaligrafi dersi Steve Jobs yaratıcılığıyla bugün bizim hayatımızda ve vazgeçilmez: San scrif, Roman Times, Arial, latin vs. Aslında hepsi birer grafik tasarım harikası, grafik tasarım ve yazılı basının da en önemli araçlarının en başında.  

Steve Jobs, yıllar sonra geriye baktığında, merakı ve sezgilerini takip ederek öğrendiklerinin paha biçilmez değerde olduğunu söyler. 

Gerçekten de öyledir!

Edison, mucit

Edison, gelmiş geçmiş en büyük mucit olarak liste başıdır, tartışmasız.

Onu bu denli üretken yapan zekası mı, bilgisi mi ya da yeteneği mi?

Yanıt elbette hepsi, ama bir eksikle: Olağanüstü inovatif düşünce gücünü de katmak gerek.

Edison, laboratuvarının önündeki gölün kıyısında bir taşın oluşturduğu su dalgalarını izlerken ses dalgalarının da aynı şekilde yayıldığını düşünüyor. Çünkü her ikisi de dalga ve maddesel ortamda yayılmaktadır.

Edison, su dalgaları ile ses dalgarı arasında o beklenmedik bağlantıyı kurar: Su dalgalarında olduğu gibi ses dalgaları da dondurabilirse, sabitlenebilirse, onları da kopyalamak, tekrarlamak ve hatta geriye hareketini sağlamak neden mümkün olmasın?

İşte bu beklenmedik bağlantı önce taş plaklarla başlayan ve sonrasında radyo istasyonları, televizyolar, film stüdyoları ve cep telefonlarına kadar birbirini innovatif anlamda tetikleyen buluşlar dizisine dönüşür.

Edison bir mucit, Jobs bir girişimci ve Dr. Venkataswamy bir hekim; ancak her üçü de bilgi ile donatılmış inovatif yönü çok güçlü tarihi kişilikler.

Onlar bilim insanı değildiler ama kritik bilgiye sahiptiler; merak duygularını ve sezgilerini izleyerek değişim yarattılar ve diğer insanların yaşamlarına dokundular.

Bilgi olmadan olur muydu?

Olmazdı, bilgi temel güç: Merak ve yaratıcılık, bilgi ile sentezlenirse ancak yeni fikirler ve yeni buluşlar ortaya çıkar.

Günümüzde en büyük sermaye bilgiye ve bilgiden bilgi üretebilme yetisine sahip olmak; hem sizin hem de içinde yaşadığınız toplum için. Bilgi üretme kapasiteniz neyse geleceğin dünyasında da “o” sunuz, tartışmasız!


Kaynakça

Yazar: Güneç Kıyak
Kaynak: T24 Haftalık

Okumaya devam et

MAKALE

Mesut Özil: Alman gibi başardı Türk gibi bitme yolunda

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet

Real Madrid’de oynağı dönemlerde taraftarların ‘Kayıp Balık Nemo’ lakabını taktığı Mesut Özil Alman gibi başardı ama Türk gibi bitirmeye aday bir kariyer hikayesi sunuyor bize.

Alman gibi düşünmek ama Türk gibi hissetmek… Bunu yaşayınca ortaya Mesut Özil gibi bir adam çıkıyor. Almanya’nın en zirvesini gören Türk artık Real Madrid’deki lakabının hakkını veriyor.

Mesut’u anlatmaya nereden başlamak doğru olur tam bilmiyorum. Çünkü kariyeri ortadan ikiye bu kadar keskin bölünen çok az futbolcu tanıyoruz. Onunla ilgili yapılabilecek en net tespit herhalde şu olurdu; Alman gibi başladı, Türk gibi bitiriyor…

GELSENKIRCHEN SOKAKLARINDAN DÜNYA VİTRİNİNE…

Almanya’nın batısında, Gelsenkirchen sokaklarında başlayan hayatı onu dünya vitrininin en önüne kadar nasıl getirdiyse öyle de aşağıya indirdi. Ense uzatıp uçlarını sarıya boyadığı yaşlarda kaç gurbetçi Türk çocuk Schalke A Takımı’yla maça çıkabiliyor? İşte Mesut’a bu fırsatı sunan saf yeteneği onu konuşurken tartışmaya kapalı tek konu.

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/ekran-alintisi.jpg

ABİLERLE OYNAYAN DAYAK YEMEYE ALIŞKINDIR

17 yaşında Bundesliga’da forma giymek size ağır gelebilir ama Türkçe konuştuğunuz Almanya sokaklarında yaşıtlarınız yerine abinizin arkadaşlarıyla top oynadıysanız ‘dayak yemeye’ alışıksınızdır.

Üstelik o takımda yine Türkçe konuşan Hamit ve Halil Altıntop abileriniz varsa olaya hiç de yabancı değilsinizdir.

19 maç oynadığı ilk sezon Almanya Milli Takımı avcıları onun her adımını takip etti. Topa yaptığı sihirli dokunuşlara ve oyun zekasına hayran kalan Almanlar onu bir Alman gibi yetiştirmeyi çok istedi.

CEBİNE KOYULAN ALMAN PASAPORTU…

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_16136320_800x538.jpg

Mesut’un Türk pasaportu mutlaka değişmeli ve bu özel yetenek zaman kaybetmeden Alman ekolünün bir parçası olmalıydı. 5 Eylül 2006’da Almanya U19 takımı ile ilk maçına çıkarıldığında cebine koyulan Alman pasaportunun hayatını değiştireceğini elbette biliyordu.

Ama kendisine şu soruyu da soruyordu genç Mesut; Ben kimim ve ne olmak istiyorum? Alman mıyım, Türk mü? Sadece kendisi de değil. Doğup büyüdüğü kuzenleri, okuldaki arkadaşları, yaz tatillerinde görüştüğü Zonguldak’taki akrabaları hep bu soruyu soruyordu ona. Bu soru ‘pizza mı yemek istersin, makarna mı?’ gibi basit bir soru değildi onun için. Kafasının içinde yüzlerce ses varken hayatını değiştirecek bir seçim yapmak zorundaydı.

ALMANYA-TÜRKİYE SEÇİMİ VE KAFASINDAKİ YÜZLERCE SES

Annesi Gülizar hanım ve amcası Erdoğan Türkiye için oynamasını istiyordu. ‘Dedelerin Türk’se buraya aitsin ve kökenlerine bağlı kalmak zorundasın’ diyorlardı ona. Ancak Mesut onlar gibi hissetmiyordu. Babası ve abisi ile aynı taraftaydı. Almanya’da doğup büyümüş, Alman takımlarında futbol oynamış ve hayatını bir Alman gibi yaşamıştı. ‘Dünyanın en tepesine çıkmalıysam Almanya için oynamalıyım’ diyerek kendi yolunu çizdi. Bu yol tıpkı kariyeri gibi ailesini de ikiye bölmüştü.

Türkiye tarafı da kolay pes etmeyecekti elbette. Dönemin milli takım sorumlusu Metin Tekin, Köln’de baba Özil ile bir randevu ayarladı. Fatih Terim’in Mesut’u istediğini söyleyip Milli Takım kampına davet ettiler. Almanya’daki en yakın aile dostları Hamit ve Halil Altıntop’u da devreye soktular. Mesut’un üzerinde müthiş bir baskı vardı. Her an yanlış bir şey yapabilirim hissi onu bir çıkmaza sürüklemişti. Hala seçim yapmak için zamanı olduğunu düşündü ve acele etmedi…

UÇMAYI ÖĞRENEN KUŞ YUVADAN AYRILIR

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_16611832_800x534.jpg

Şampiyonlar Ligi’nde ilk maçına çıktığında 19 yaşındaydı. Kariyerine küçük gibi görünse de önemli bir Galatasaray etkisi olmuştu. Lincoln’ün Türkiye’ye transferi Mesut’u Schalke 11’nin değişmezi haline getirmişti.

Ocak 2008’de Schalke yönetimiyle ters düşen babası Mesut’un yüzünü Werder Bremen’e, dönüm noktası yaşayacağı yere çevirdi. Devre arasında ailesinden ilk kez ayrılarak 5 milyon Euro bonservis bedeliyle Bremen’e 3 yıllık imza attı. Bu onun ilk büyük transferiydi ve Almanya’nın kuzeyindeki Bremen Gelsenkirchen’e epey uzaktı. Artık uçmayı öğrenen bir kuş gibi yuvadan ayrılma vakti gelmişti.

FORMAYI GİYERSE TÜRKİYE’Yİ UNUTACAKTI

İlk sezon Bremen’de 47 maçta tam 23 asist yaptı. Bunların 3’ü Şampiyonlar Ligi’nde İnter’e karşıydı. Bremen, Özil etkisiyle Bundesliga’da harika bir sezon geçirerek ligi 2. sırada bitirdi.

Diego’nun Juventus’a transferiyle tamamen Werder Bremen’in beyni haline gelen Mesut 2009/10’da inanılmaz bir patlama yaptı. 46 maçta 10 gol 29 asist yapan Mesut, ligin tozunu attırdı ve takımda yılın oyuncusu seçildi.

Bu performans onu hayatının en önemli anına getirdi; karar anı. Almanya A Milli Takımı kampına davet edildi. Eğer o formayı giyerse bir daha Türkiye için oynayamazdı… Öyle de oldu. Bu stresli süreci şöyle anlatıyor;


”Gerçek anlamda karar verdiğim zaman Werder Bremen’de oynuyordum. Medya çok üzerime gelmişti. Teknik direktör Löw, ”Türk kökenleri olmasına rağmen Mesut’un Almanya’yı seçmesinden çok mutluyum, buzları kıran oyuncu oldu. Bundan sonra başka ülke kökenli futbolcular da Milli Takım’da oynayabilir” demişti. Buzları kırmak istemiyordum ki. Almanya ve Türkiye arasında kalmak da istemiyordum. Almanya ve Türkiye tercihinden dolayı uykusuz geceler geçirmedim. Almanya’yı seçtim diye Türkiye’de kötü olmam gerekmiyor. Almanya’yı seçtim diye kalbim Türkiye diye atmaktan vazgeçmiyor.”


‘KALBİM ALMAN ATIYOR, KALBİM TÜRK ATIYOR’

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_16136327_800x533.jpg

2010 yılında Berlin’de oynanan maçta tüm medya onu konuşuyordu. Alman basını, ”O bir Türk, Alman değil. Nasıl Alman olmaktan gurur duyuyor?” derken Türkiye’de medya ”O gerçek bir Türk” manşetlerini atıyordu.

Maçta gol attığında sevinmemişti, saygısızlık olacağını biliyordu. ‘Kalbim Alman atıyor, kalbim Türk atıyor. Hiçbir zaman kendimi başka bir şey üzerine koymadım. Alman gibi düşünüp, Türk gibi hissedebilirsiniz. Baskıya rağmen seçimimle gurur duyuyorum’ sözleriyle bu tartışmaya kendince bir nokta koyacağını düşündü.

REAL MADRİD’İN KAPISINI AÇAN İLK TÜRK

2010 Dünya Kupası’nda Almanlar’ın etrafında birleştiği bir beyin haline geldi. İlk büyük turnuvasında yaptığı işler ona kariyerinin en büyük fırsatını verdi. Werder Bremen kariyerini 16 gol 54 asistle tamamlayan Özil, İspanya’nın başkenti Madrid’e 18 milyon Euro’ya transfer oldu. İmza günü Türkiye için de anlamlıydı. Çünkü Mesut şu cümleleri kurmuştu;


”Real Madrid’de forma giyecek ilk Türk olduğum için mutluyum”


Dönemin en iyisi Jose Mourinho, Real Madrid Başkanı Florentino Perez’e onun için şu cümleleri kurmuştu; ”Bu çocuğu, Mesut’u mutlaka almanızı istiyorum!”

MOURINHO: SENİ RAHAT BIRAKMAYACAĞIM

Real Madrid tarihinin en şahane dönemlerinden birinde Ronaldo’lu, Ramos’lu, Benzema’lı kadro onun etrafında birleşti. Tekniğiyle ‘Kadife Ayak’ lakabını alan Mesut Özil bir anda dünyanın konuştuğu isim haline geldi. Kariyerinin en parlak yıllarında dünya tarihinin gördüğü en iyi 10 numara performanslarından birine imza atıyordu Mesut. İnanılmaz bir popülarite yakalamıştı. Takım arkadaşları ona gözlerinin benzerliğinden dolayı çizgi film kahramanı ‘Nemo’ lakabını takmıştı.

Bir maçın devre arasında Jose Mourinho ile yaşadığı büyük tartışma onu bir daha ulaşamayacağı bir seviyeye çıkardı. Mesut o diyaloğu şu sözlerle anlatıyordu;


”Bu tartışmadan bir kaç gün sonra Mourinho’nun yanına giderek ona teşekkür ettim. Söyledikleri kafam dank etmişti. Gözlerimin içine bakarak zayıf yönlerimi söylediği için ona minnettarım. Bana ‘tüm potansiyelini kullanana kadar seni rahat bırakmayacağım’ dedi. Mourinho haklıydı. Güzel oyun yeterli sanıyordum. O beni bu tavrımdan kurtardı”


BELKİ DE BALE SEVDASINA BİTTİ

3 sezon sonunda 159 maçta 27 gol 80 asist yapan Mesut Özil, kariyerinin ilk şampiyonluğunu da Madrid’le yaşadı. 2013 yazında bir rekor uğruna, Angelotti onayıyla 100 milyon Euro’ya Bale transferi yapan Madrid o parayı çıkarmak için Mesut’u Arsenal’a 47 milyon Euro’ya sattı. Bu ayrılık herkes gibi Ronaldo’yu da şoke etmişti. Kendisi en iyi uyum sağladığı partneri hakkında şu sözleri kullanacaktı;

”Özil’in gidişi benim için gerçekten kötü oldu. Bu transferden dolayı çok sinirliyim. Mesut benim koşularımı bilen ve başlı başına fark yaratan bir oyuncuydu”

SON ÖPÜCÜK, PLATİNİ’YE VERDİĞİ SON FORMA…

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_15477895_800x585.jpg

Premier Lig transferi Mesut için artık bazı şeylerin eskisi gibi olmayacağının işaretiydi. Ama düşüşe geçmeden önce son bir şarkı söyleyecekti elbette; 2014 Dünya Kupası. Almanya Milli Takımı ile kariyerinin en büyük kupasını kaldıran Mesut için sanki her şey oracıkta bitmişti. O dönem birlikte olduğu şarkıcı Mandy Capristo’nun ruj izleri yanağındaydı. Kupa töreninde UEFA Başkanı Michel Platini’ye sırtından çıkarıp verdiği forma belki de futbola son hatırasıydı…

UYUŞTURUCU HABERİ VE DEPRESYON

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/mesut-ozil-uyusturucu-partisinden-sonra-formayi-11589474_1435_amp.jpg

Mesut’un ihtişamlı hayatı çok geçmeden başına dert oldu. Arsenal’dan yıllık 7 milyon Euro kazanan Alman yıldız deyim yerindeyse parayı parçalamaya başladı. Çılgın partilerde sabahlamaya başlayan Mesut Özil’in mankenlerle yaşadığı ilişkiler İngiliz basınının manşetlerini süslemeye başladı. Son olarak bir gece kulübünde ‘Hippy Crack’ adlı uyuşturucu madde kullandığı iddia edilerek servis edilen görüntüler Mesut Özil’in kariyerini bitirme seviyesine getirdi.

Tüm bu yaşananların üzerine Mesut maddi anlaşmazlıklar nedeniyle eski menajeri olan babası Mustafa Özil ile mahkemelik oldu. Bu süreçte nişanlısı Amine Gülşe ile de arası bozulan Mesut büyük bir depresyona girdi. Vakit artık onu sevmeyenlerin sesinin fazlaca çıktığı vakitti.

‘KAZANDIĞIM ZAMAN ALMAN, KAYBETTİĞİM ZAMAN TÜRK’ÜM!’

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_15842873.jpg

2018 Dünya Kupası öncesi yaşananlarsa turnuvadaki hezimetin adeta fragmanı gibiydi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Londra’ya ziyareti sırasında Mesut Özil ile poz vermesi hem Almanya’da hem de İngiltere’de büyük yankı bularak siyasi tepkilere neden olacak, Dünya Kupası’na erken veda eden Almanya’da Mesut Özil hedef tahtası haline getirilecekti. Almanya’nın Dünya Kupası’na veda ettiği gecenin sabahı Almanya’da tüm televizyonlar, gazeteler Mesut’u günah keçisi ilan etti. ‘Anti Mesut’ propagandası tüm Almanya’yı etkisi altına almıştı.

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/ozilll.jpg

Ne Almanya Federasyonu’ndan, ne de takım arkadaşlarından hiçbir destek göremeyen Mesut ipleri kopardı. Tüm bu saldırılara cevap veren Mesut şu cümleleri kullanarak Almanya Milli Takımı formasını bir daha giymemek üzere asıyordu;


”Kazandığımız zaman Alman, kaybettiğimiz zaman Türk’üm. Artık yeter! Irkçılık ve saygısızlık hissettiğim için artık Almanya forması giymeyeceğim”


MADRİD MAÇINDA ÖPTÜĞÜ EKMEK…

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/270420181435355039961_2-41.jpg

Yaşadığı bu duygusal kırılma onun kulüp kariyerini de aşağıya çekti. Nisan 2018’de Avrupa Ligi’nde oynanan Atletico Madrid maçında tribünden kendisine atılan ekmeği üç kere öperek kenara koyan Mesut tüm dünyaya şu mesajı veriyordu; Ben Türk kültürüne bağlıyım ve siz buna saygı duyacaksınız.

SANAL OYUNLAR VE SIRT AĞRILARI!

Yaşadığı ırkçılık karşısında futboldan iyice uzaklaşan Mesut Arsene Wenger’in Arsenal’dan gidişinin ardından iyice koptu. Aslında ilk 2 sezonu çok da kötü geçmemişti Mesut’un. Ancak Sanchez ile yakaladıkları ritim yeni bir başlangıç için belli ki yetmedi. Unai Emery ile yıldızını bir türlü barıştıramayan ve idmana bile çıkmak istemeyen Mesut kendisini sanal oyunlara verdi.

İngiliz spor basının önde gelen gazeteleri sırt ağrıları olduğu için maçlara çıkmayan Mesut’un ‘Fortnite’ adlı bir bilgisayar oyununun bağımlısı olduğunu ve tam 72 gün, 1740 saat bu oyunu oynadığını yazdı.

ACUN’UN DAMGA VURDUĞU TÜRK DÜĞÜNÜ

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/depophotos_16395250_800x300.jpg

O sezonun yaz tatilinde Türkiye’ye gelen Mesut Özil, Haziran ayında nişanlısı Amine Gülşe ile evlendi. Çalgılı çengili Türk düğünü yapan Özil çiftinin nikah şahitliğini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan yaptı. Görkemli düğüne bir çok ünlü isim katılırken Acun Ilıcalı’nın Mesut’la karşılıklı dansı geceye damga vurdu.

KUZEY LONDRA’DAKİ BIÇAKLI SALDIRI SON DAMLA

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/indir-1.jpg

Aldığı maaş nedeniyle İngiliz taraftarların sıkça eleştirdiği Mesut Türkiye’de düğün yaparken Londra’da istenmeyen adamdı. Olanlar adeta olacakların habercisiydi. Kuzey Londra’da bir Türk restoranında bıçaklı saldırıya uğrayan Mesut belki de ölümle burun buruna geldi.

Özil’in Golders Green bölgesinde kullandığı aracına motosikletli 2 kişi tarafından yapılan bıçaklı saldırıdaki en büyük şansı yanında bulunan Bosna Hersekli takım arkadaşı Sead Kolasinac olmuştu. Saldırganları bıçaklı olmalarına rağmen uzaklaştırmayı başaran Kolasinac ‘nefret edilen Mesut’un tek koruyucu meleğiydi.

Tüm dünyanın etkilendiği inanılmaz olayda gördü tanığı Azuka Alintah durumu şu sözlerle özetliyordu;


“Kasklarını çıkarmamışlardı, siyah giyimlilerdi. Bu sıcak havaya rağmen uzun kollu giymişlerdi. Özil, bıçaklı adamlar tarafından kovalanan herkes gibi dehşete düşmüş görünüyordu. Can havliyle kaçıyor gibiydi.”


AŞAĞI 350 BİN POUND YUKARI 350 BİN POUND

Bu büyük tramvadan sonra Mesut bir daha eski Mesut olamadı. Performansı giderek yere çakıldı. Haftalık 350 bin Pound’luk kazancı sürekli gündeme getirildi, sürekli başına kakıldı. Unai Emery’nin gidişi bile onu geri döndürmek için yeterli olmadı. Maddi yükünden kurtulmak isteyen Arsenal yönetimi ondan indirim talep etti ancak Mesut mukavelesini savunarak bu indirime yanaşmadı. Mikel Amatriain Arteta’nın kadrosuna da giremeyen Mesut son olarak UEFA Avrupa Ligi listesine de yazılmadı.

mezut özil, mesut özil kariyer, Manşet
https://cdn-amk.sozcu.com.tr/amk-resimler/2020/10/maskttt.jpg

Mesut’un bir Türk’e evrilişinin son örneği ise kulüpte işine son verilen maskot Gunnersaurus’a hayat veren 27 yıllık çalışanı Jerry Quy’e sahip çıkması oldu. Özil, Arsenal’ın pandemi nedeniyle ekonomik küçülmeye gitmesi ve statlarda seyirci olmaması nedeniyle işene son verilen Gunnersaurus’ın maaşını karşılama teklifinde bulundu. Mesut’u bu davranışa iten şey belki de bu konunun bile maaşı üzerinden kendisine dönmesiydi. Ama neresinden bakarsan bak bu merhamet bir Türk’e daha çok yakışıyor derim.

HİKAYENİN SONU TÜRKİYE…

31 yaşındaki Mesut Özil’in böyle büyük bir düşüşün ardından tekrar futbola dönüp dönemeyeceğini hep birlikte göreceğiz ama şundan çok eminim; bu hikayenin sonu (Acı Vatan Almanya)’dan dönen gurbetçi gibi Türkiye’de bitecek.

Derleyen: Ümit Genç
Kaynak: Sözcü

Okumaya devam et
Advertisement

EĞİTMENLER

MEHTAP TOZCU MEHTAP TOZCU
EĞİTMENLER1 sene önce

Her Şey Seninle Başlar Eğitmeni: Mehtap Tozcu

Mehtap Tozcu Adana’da doğdu.  Çukurova Üniversitesi Türk Dili Edebiyatı bölümünden mezun oldu.  Ahi Evran Üniversitesinde pedagojik formasyon eğitimini tamamladı. Özel...

Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Başak Koç Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Başak Koç
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar Eğitmeni: Başak Koç

Milli voleybolcu Başak Koç, 1993 yılında Eczacıbaşı Spor Kulübü’nde spor kariyerine başladı. Galatasaray, Fenerbahçe, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Işıkspor’da forma giydi.  Aktif...

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Her Şey Seninle Başlar eğitmeni:
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Batuhan Kürkçü

1987 yılı Ankara doğumlu olan Batuhan Kürkçü, Hacettepe Üniversitesi Biyoloji bölümünden mezun oldu. Askerlik sonrasında Türk Hava Kurumu Uçuş Akademisi’nde...

Ümit Sedat Bayram, Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri Ümit Sedat Bayram, Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Ümit Sedat Bayram

ÜMİT SEDAT BAYRAM KİMDİR? Ümit Sedat Bayram 1977 yılında Ankara’da doğdu. Hacettepe Üniversitesi’nde mühendislik eğitimi aldı. Ulusal bir ilaç firmasında...

Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Harun Kılcı Manşet, Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Harun Kılcı
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Harun Kilci

Harun Kilci Kariyer ve Yönetim Danışmanı Eğitmen 1999 yılında Kara Harp Okulundan Sistem Mühendisi olarak mezun oldu, 2005 yılında işletme...

Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Manşet, Kübra Yalçın Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri, Manşet, Kübra Yalçın
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Kübra Yalçın

Kübra Yalçın İK Yöneticisi, Eğitmen Adana’da dünyaya gelen Kübra Yalçın birincilikle girdiği Doğu Akdeniz Üniversitesi İngilizce İşletme Bölümü’nden ‘Şeref Öğrencisi’...

Meltem Can Karabay Meltem Can Karabay
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Meltem Can Karabay

Meltem Can Karabay Yaşam Koçu ve Eğitmen İstanbul Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi bölümünden mezun oldu. Kişisel gelişim alanına duyduğu...

Lisanslı Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri Lisanslı Her Şey Seninle Başlar eğitmenleri
EĞİTMENLER2 sene önce

Her Şey Seninle Başlar eğitmeni: Özlem Baydar

Geçen yıl Her Şey Seninle Başlar eğitmen eğitimi açılmıştı. Seçilen eğitmen adaylarına Mümin Sekman tarafından eğitimler verildi ve artık göreve...

TREND