Mümin Sekman

İntikam arzusu genlerimizde var

Toplumlarda birlikte yaşamak karşılıklı işbirliği gerektirir. Bunu yapmayan insanları da dışlama eğilimi gösteririz. Peki bu davranışı ne kadar bilinçli yapıyoruz? Bilim insanları çocuklarda bile intikam arzusu olduğunu keşfettiler. Hatta şempanzeler de bile var. Demek ki kötü davranan kişileri cezalandırmaya karşı ortak bir istek duyuyoruz. İşte intikam alma davranışının köklerini gösteren o araştırmalar...

İntikam: Tatlı Ve Pahalı Bir Yöntem

Bebekler bile antisosyal davranışları cezalandırırlar… Hatta şempanzeler de.

Topluluklarda birlikte yaşamak karşılıklı işbirliği gerektirir. Bunu başarmak için, işbirliği yapmadıklarında başkalarını cezalandırırız. Bilim adamları, altı yaşındaki çocukların bile antisosyal davranışları kınama gereği duyduğunu, suçlu olanların cezalandırılması konusunda da istekli olduklarını keşfettiler.

Acı çeken ve yardıma ihtiyacı olan birini gördüğümüzde normalde huzursuz hisseder ve yardım eli uzatırız. Bununla birlikte, bu his tersine çevrilebilir. Herhangi birinin antisosyal davranışlarını bildiğimizde ve bu durumdan hoşlanmadığımızda, yardım çağrısına kayıtsız kalabiliriz.

Şimdiye kadar, bu davranışın evrimsel kaynağı hakkında çok şey bilinmiyordu. Max Planck Enstitüsü’nden bilim adamları, insanların bu motivasyonu hangi yaşlarda geliştirdiğini araştırdılar. Hatta bu davranış biçimi, şempanzelerde de bulunuyor.

Araştırmacılar, öncelikle çocuklarda bu durumu gözlemlediler ve bunun için iki farklı karakterin yer aldığı bir kukla tiyatrosu sergilediler. Karakterlerden biri, sevdiği oyuncağı çocuklara geri veren biriydi. Diğeri ise, çocuğun sevdiği o oyuncağı kendine saklayan biri. Çocuklar, jeton harcayarak bu iki karakterden birini seçecekler ve seçtikleri karakter acı çekecekti, yani intikam alacaklardı.

Dostane davranan kuklayı seçmeyi büyük oranda reddettiler. Bununla birlikte, ‘kötü kalpli’ kukladan intikam almak için jetonlarını harcadılar. Jetonlarını harcayan çocukların neredeyse tamamı altı yaşındaydı. Ancak dört ve beş yaşlarındaki çocuklar bu eğilimi göstermediler.

Bilim adamları, şempanzelerde de benzer olaylara tanık oldular. Antisosyal davranışları cezalandırma arzusu, Leipzig Hayvanat Bahçesi’nde görevliler yardımıyla incelendi.

Görevliler, sosyal ve antisosyal davranışlar sergilediler. Görevlilerden biri onları düzenli olarak beslerken, diğeri yemeklerini alıp götürdü. Aynı çocuklarda olduğu gibi, şempanzeler de yemeği alıp götüren karakterden intikam alma eğilimi gösterdiler. Dost karakter geldiğinde ise bu seçeneği reddettiler ve sakin kaldılar.

Nature Human Behaviour dergisinde bir makale yayımlayan Natacha Mendes; “Sonuçlar, altı yaşındaki çocukların ve hatta şempanzelerin, antisosyal davranışlar sergileyen kişilerden intikam almak istediğini gösteriyor. Bu tür bir davranışın evrimsel kökleri var elbette. Bu, toplulukta yaşamayı yönetmek için hayati bir özellik. Hem çocuklar hem de şempanzeler, toplum içinde işbirliği yapmayan veya dostça yaklaşmayan karakterlerin cezalandırılmasını görmek için istek duyuyorlar” diye yazdı.

Yazar: Benreha
Kaynak: http://www.nbeyin.com.tr