Mümin Sekman

'düşünce jokeyleri'ne yatırım yapan kazanıyor

Şirketlerin inovasyona odaklanması artık kaçınılmaz.

Teknoloji ve iyi yaşam koşulları insan ömrünü uzatırken, şirket ömürlerini kısaltıyor. Çünkü şirketlerin büyük bir kısmı, gelişen ekonomik yapıya ve rekabet nedeniyle değişen yönetim trendlerine uyum sağlayamıyor. Bu şirketlerde, yöneticilerin daha çok mal ve hizmet üretimine ilişkin ekonomik etkinlikler üzerine odaklanmaları, bu değişimi görmemelerini beraberinde getiriyor. Peki bu, şirketler için kaçınılmaz bir son mu?

Dünyada KOBİ’lerin ortalama 12.5 yıl var olabildiğini, Türkiye’de ise tüm ölçeklerdeki şirketlerin yaşam süresi ortalamasının ancak 12 yıl olduğunu söyleyen Human Resources Management’ın kurucu ortağı Aylin Coşkunoğlu Nazlıaka, “Uzun yaşayan şirketlerin en büyük özellikleri, içinde doğmuş oldukları sektörlerde kalmamaları” diyor. Bu şirketlerin neredeyse tümünün, sonraki yıllarda farklı sektörlere yatırım yaptığını kaydeden Nazlıaka, yeni bir kavram olan “Kurumsal Girişimcilik”in bu noktada şirketler için hayati önem taşıdığını belirtiyor.

Sürdürülebilir büyüme için
Geçen haftalarda üst düzey yönetici ve insan kaynakları profesyonelinin katılımı ile ‘Kurumsal Girişimcilik’ konusunda bir organizasyon düzenlediklerini söyleyen Nazlıaka, iş dünyasında bu konuda bir farkındalık yaratmayı amaçladıklarını dile getiriyor. Nazlıaka, şöyle devam ediyor:
“Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de girişimcilik kavramının kapsamı genişliyor. Böylece, içinde yer aldıkları sistem adına bir yeniliği başlatan profesyoneller ve çalışanlarla yaratılan “Kurumsal Girişimcilik” kavramı gündeme gelmeye başladı.”

Kurumsal Girişimcilik kavramı, 1970’li yılların sonlarından itibaren Batı literatüründe dikkati çekmeye başlamasına rağmen özellikle 1990’lı yılların başından itibaren akademisyenler ve iş dünyası tarafından artan ilgiyle karşılanıyor. Türkiye’de ise yeni konuşulan ve uygulamaya konulan bir kavram. Bu kavram, şirketlerin sürekliliği ve sürdürülebilir büyümeyi sağlaması için yeni fırsatlar yaratarak, inovasyona odaklanmaları olarak tanımlanıyor.

Devlerdeki başarının sırrı
3M, Apple Computer, GE, Prime Computer, Toyota, Sony, Ericsson, United Artists/TeleCommunications gibi pek çok başarılı şirket tarafından kurumsal girişimciliğin başarının gizli silahı olarak isimlendirildiğini söyleyen Nazlıaka, konuşmasını şöyle sürdürüyor:

“Etkili Kurumsal Girişimcilik Programları, bu şirketlerin zorlu ekonomik koşullar altında iş dünyasındaki varlığını sürdürülebilmesi için esas teşkil ediyor. Örneğin; Mitsui, Dupont gibi 100 yılı aşan geçmişe sahip şirketlerin içinde doğmuş oldukları sektörlerde kalmaması ve şirket ömürlerinin uzaması, çalışanlarının ‘kurumsal girişimcilik’ önerileri ile gerçekleşmiş.”
Nazlıaka, bu yeni akımın göstergesi olarak, dünyadaki lider kurumların artık geleneksel yöneticiler ile çalışmak yerine, kendini işin sahibi kadar işe verebilen ve sorumluluk seviyesi yüksek “Girişimci Yöneticiler” aradığını sözlerine ekliyor.

Eskiden hiyerarşik düzene katı olarak bağlanmış kurumların, artık daha çok özgürlüğe, yaratıcılığa, sevdiği işi tutku ile yapan insanların kalitesine dayanmak için sistemler geliştirdiğini kaydeden Nazlıaka, “Yeni vizyonları, strateji ve hedefleri belirlemek, artık sadece CEO’ların ya da yöneticilerin değil, herkesin sorumluluğunda” diyor. Nazlıaka, bu kavramın iş dünyasında yaygınlaşabilmesi için yöneticilere, İK departmanlarına ve çalışanlara önemli görevler düştüğünü belirtiyor.

Düşünce jokeyleri
Öncelikle yapılması gereken, çalışanların bu yönlerini ortaya çıkarması için kurum kültürü yaratmak. Bunun yanında yapısal esneklik konusuna önem veren, çok yönlü, karar alma mekanizmasının merkezi olmadığı, daha özgürlükçü çalışma ortamı yaratılmasını öneriyor Nazlıaka. Dünyada kurumsal girişimcilik konusunda departmanlar oluşturulduğunu belirten Nazlıaka, bir örneği şöyle anlatıyor:

“Örneğin Philliph Morris Türkiye’de tüm önerilerin sunulduğu ve değerlendirme yapan bir çalışma grubu oluşturulmuş. Değerlendirme departmanı diye geçiyor. Öneriler burada değerlendirilip tepe yönetime sunuluyor. Dünyada “düşünce jokeyleri” adında kadrolar mevcut. Bu kişiler, hem kendi işlerini yapıyorlar hem de zamanlarının belirli bir kısmını şirket için bir takım projeler üretmek için ayırıyorlar.”

“Bu öneri sistemleri eskiden beri var ancak yeni olan bunun kavramsal olarak kabul edilip o doğrultuda şirketin tüm hücrelerine sızdırılması” diyen Nazlıaka, kurumsal girişimciliğin geleneksel ve hızlı değişmeyen sektörlerde uygulanmasının daha zor olduğunu da belirtiyor.

Dünya ve Türkiye örnekleri
Nazlıaka, kurumsal girişimciliğe önem vererek başarılı olmuş şirketlere de birçok örnek veriyor. Örneklerden biri ve en dikkat çekeni General Electric. General Electric’de Jack Welch, şirketin operasyon düzeyindeki tüm yöneticilerinden şirketin rekabetçi iş kollarında işin girişimcisi, sahibi ve uygulayıcısı olarak tanımlanmış olan rollerini geliştirmelerini istemiş. Ve şirket içinde girişimciliğin davranışsal özelliklerini açıkça tanımlatarak, bir ödül sistemi ile bu davranışların pekiştirilmesini sağlamış. Şirketteki kurumsal girişimcilerin ücretlerinde yüzde 10-15 artış sağlamış, pek çok yöneticiye yüzde 30- 40 oranlarında prim ya da hisse senedi vermiş.
Steve Jobs’un da Kurumsal Girişimciliği pompalayan liderlerden birisi olduğunu söyleyen Nazlıaka, Macintosh’u bir garajda yaratıp dünya devi haline getiren Apple ekibinin bu mantıkla çalıştığını belirtiyor. Ayrıca 3M’in post-it’i kurumsal girişimcilik uygulamaları ile bulduğunu dile getiren Nazlı aka, “3M, çalışanlarının zamanlarının yüzde 15’ini yeni fikirler üretmeleri için ayırmalarına izin veriyor” diyor.

Türkiye’de kurumsal girişimcilik ile ilgili uygulamaların yer aldığı şirketlerin genel olarak uluslararası şirketler olduğ unu söyleyen Nazlıaka, bu anlamda bir yerli şirketten bahsediyor; Pegasus Havayolları. Ali Sabancı’nın, şirketi 2005 yılında devraldıktan sonra ilk olarak “kazanç paylaşım sistemi” kurduğuna dikkati çeken Nazlıaka “Böylece ‘Pegasus Ailesi’ni yaratmış ve bu ailede bir yıldan fazla çalışan her bireye kârdan pay vermişti” diyor.

Yazar: Fatoş Bozkurt
Kaynak: http://www.ekonomist.com.tr

x

Gelişimciler Facebook'ta

Mümin Sekman'dan Günlük Başarı Tavsiyeleri almak için.