Zor insan tipleri
Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Kültegin Ögel, zor insan tiplerini beşe ayırıyor:
Agresifler: İşyerinde uyumlu kişilerdir. Ancak her şeye kolayca sinirlenirler. İşlerini yaparken, dokunduğunuz anda patlarlar. Bu öfkeleri onları başarısızlığa sürükler. Bu gruba dürtüsel grup diyoruz. Çünkü içlerinden geldiği gibi, dürtülerine göre hareket ederler.
Pasif agresifler: Söylenene ‘peki’ derler ama yapmazlar. Öfke göstermezler. Bir uyarı yapıldığında evet haklısınız derler ama birkaç gün sonra sizi çıldırtacak bir hareket yaparlar. Tüm gün çalışır, hatta 2-3 saat mesai yaparlar ama yaptıkları iş azdır. Örneğin çok önemli bir imzayı atmayı unuttuklarında, kabahat hiçbir zaman onda değildir, karşısındakine ‘nasıl böyle bir hata yaptım’ dedirtir. O kadar sakindir ki, onunla karşılıklı tartışmaya giremezsiniz. Sessizlikleriyle etrafı yönetirler.
Dalgalı tipler: Günleri günlerini tutmaz. Bir gün çok öfkeliyken, ertesi gün çok sakin, sevecen, üzüntülü veya sevinçli olabilirler. Bir gün işten ayrılmaya karar verirken, ertesi gün işin en büyük taraftarıdırlar. Bir dönem sürekli arkadaşlarına yardım ederken, bir dönem de ‘siz beni aldatıyorsunuz, benim üstümden geçiniyorsunuz’ deyip herkese şikayet ederler.
Obsesifler: İşlerini aksatacak derecede obsesif olanlar, ayrıntılara çok fazla girerler. Bütünü göremedikleri için sürekli takılırlar. İşlerinde başarılıdırlar. Verilen her işi zamanında yaparlar. Çoğunluğu pek yaratıcı değildir.
Diğerleri: Sürekli yalan söyleyenler, paranoyaklar ve şüpheciler.
Kişilik bozuklukları olan patronlar da var
Doç. Dr. Kültegin Ögel, zor insanların büyük bölümünün çok aktif bir işgüçleri olduğunu söylüyor. ‘Büyük yöneticilere ve patronlara baktığınızda, bazılarının kişilik bozukluğu düzeyinde diyebileceğimiz sorunları olduğunu görürüz’ diyen Doç. Dr. Ögel, ‘Özel yeteneği olan kişileri de dengesiz olarak nitelendirebiliriz çünkü ruhsal dalgalanmaları çok yüksektir. Son derece üretken olabilirler. Bu nedenle, böyle bir grubun varlığına eğilmemiz gerekiyor’ diye konuşuyor.
‘Zor insan’ kısaca, haklı olmayan düşünce ve davranışlarıyla, kendisi, iş arkadaşları ve çalıştığı kuruma zorluk getiren kişi olarak tanımlanıyor. Bu kişilerin özellikleri insan ilişkilerinde başarısızlık, öfkeyi kontrol edememe, özgüven eksikliği, sosyal ortamlarda alaycı ve karşısındakini küçümseyici tavırlar sergileme, yalan söyleme, ikiyüzlülük, saygısızlık, aşırı detaycılık, çözüme değil soruna yönelme, hataları hoş görme olarak sıralanıyor. Bu özelliklerin bazıları iş hayatını ciddi anlamda zorlaştırıyor. Bu durumu özellikle astlarına karşı veya eş düzey çalışanlara karşı kullanan kişiler, iş hayatını onlar için tahammül edilmez hale getirebiliyorlar. Farkında olmadan zorluk çıkararak, bu tutumlarını bir anlamda sorun çözme yöntemi olarak kullanıyorlar.
SİNİRLENEN TUZAĞA DÜŞER
Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi ve Acıbadem Sağlık Grubu’nda görevli Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Kültegin Ögel, zor insanların, başkalarını sinirlendirerek var olduklarını belirterek, onlarla başa çıkmak için şu önerilerde bulunuyor:
‘Karşınızdaki kişi çok mantıksız şeyler söylerken, ona ‘Ne diyorsun kardeşim’ dediğinizde tuzağa düştünüz demektir. Artık iletişimin kontrolü ona geçmiştir. Sizi sinirlendirerek iletişim kurmaya çalışır çünkü başka bir yöntem bilmiyordur. Böyle kişilerin varlığını ve farklı olduğunu kabullenmemiz gerekir. O yüzden ona farklı bir davranış yöntemi uygulamalı. Farklı görürken, etiketlememeye dikkat etmeliyiz. Sinirli veya dengesiz rolünü o kişiye yüklediğinizde, bu rolü üstlenmeye başlar. Kişi sinirlenme noktasındayken, konuyu değiştirin. O sizi oraya çekmeye çalışacaktır. Gerekirse konuyu erteleyin. Yöneticiyseniz, ‘yarın konuşalım’ deyin. Böylece onu hem strese sokar, hem de beklediği davranışı sergilemeyerek suçluluğa itersiniz.’
KONUŞUR GİBİ YAPIN
Doç. Dr. Ögel, zor bir yöneticiyle çalışırken aynı durumla karşı karşıya kalanlara ise, ‘konuşur gibi yapmalarını’ öneriyor:
‘Yöneticiniz öfkelendiğinde, ‘bana bağırmaya hakkınız yok’ demek yerine, o işi konuşur gibi yapıp geçiştirmek en iyi yöntemdir. Ertesi gün siniri geçtiğinde ve yöneticiniz yine iyi adam olduğunda konuşabilirsiniz. Aynı ortamdaki iki kişi de bir gün iyi, bir gün kötü davranıyorsa; yani dalgalı bir kişilik yapısı varsa, ikisi birlikte daha fazla dalgalanmaya başlarlar. Yönetici veya çalışan fark etmez. Fakat bir kişi dalgalanıyor, diğeri sabit ise, dalgalanan sabit olana benzemeye başlar.’
‘Zor insan’ özellikleri gösteren kişilerin hasta olmadıklarını vurgulayan Doç. Dr. Ögel, ancak işini yapamayacak seviyede olanların ‘hasta’ olarak nitelendirilebileceklerini belirtiyor.
|
